Het overrechtvaardigingseffect, ook wel bekend als het verlies van intrinsieke motivatie, verwijst naar de neiging van mensen om hun intrinsieke motivatie voor een activiteit te verliezen wanneer ze extrinsieke beloningen ontvangen voor het uitvoeren van die activiteit. Met andere woorden, mensen die worden beloond voor het doen van iets wat ze al leuk vinden, kunnen hun motivatie om het te doen verliezen omdat ze nu het gevoel hebben dat ze het doen voor de beloning in plaats van omdat ze het leuk vinden.

Een voorbeeld van het overrechtvaardigingseffect zou zijn als een kind dol is op tekenen en schilderen en het vaak uit zichzelf doet. Als het kind vervolgens een beloning krijgt aangeboden, zoals snoep of speelgoed, voor elk kunstwerk dat het maakt, kan het kind zijn intrinsieke motivatie om te tekenen en te schilderen verliezen, omdat het nu het gevoel heeft dat het dit doet om de beloning te krijgen in plaats van omdat het leuk is.