Een representativiteitsfout is een denkfout waarbij iemand concludeert dat een persoon, object of gebeurtenis in een bepaalde categorie past op basis van beperkte informatie, zonder rekening te houden met de variabiliteit binnen de categorie. Het komt vaak voor wanneer iemand een beslissing neemt op basis van stereotypen, vooroordelen of veronderstellingen.

Een voorbeeld van een representativiteitsfout is het aannemen dat alle wetenschappers slim en verstrooid zijn, omdat dit het stereotype is dat vaak in films en tv-programma's wordt afgebeeld. Dit kan leiden tot foutieve aannames en misvattingen over individuele wetenschappers die niet voldoen aan dit stereotype.

Een andere voorbeeld is dat mensen vaak denken dat een munt bij een serie van kop 5 keer gegooid te hebben, evenveel kans heeft om kop als munt te landen. Dit komt omdat ze aannemen dat de muntwerper eerlijk is en dus de reeks niet zal beïnvloeden. In werkelijkheid kan het echter zijn dat de muntwerper niet eerlijk is en dat de reeks beïnvloedt, waardoor de kans om munt te krijgen minder dan 50% is.

Het is belangrijk om bewust te zijn van de representativiteitsfout en om te zorgen voor voldoende informatie en variabiliteit om tot accurate conclusies te komen.